ŁACINA I GREKA W MEDYCYNIE

Łacina przez wieki była uniwersalnym, międzynarodowym językiem świata nauki, medycyny zaś w szczególności. W Polsce nadal jest językiem podstawowym w zakresie nazewnictwa diagnostycznego i operacyjnego. Pomimo zastąpienia w wielu krajach w mianownictwie medycznym łaciny językami narodowymi, pomimo prób wprowadzania i w Polsce w miejsce łaciny określeń polskich lub angielskich, szereg argumentów przemawia za utrzymaniem tradycyjnej formy redagowania rozpoznań klinicznych w języku łacińskim.

Stosowanie mianownictwa grecko-łacińskiego zapewnia większą zwięzłość, jasność i precyzję rozpoznań, niż przy stosowaniu wyrażeń rodzimych, a ponadto zmusza lekarza formułującego rozpoznanie do ściślejszego rozumowania i większej wnikliwości w procesie myślowym. Terminy klasyczne w języku lekarskim są bowiem często bardziej zwięzłe, zwarte pojęciowo, niż ich poskie odpowiedniki, np. osteomyelitis colibacillosa zamiast zapalenie szpiku kostnego wywołane przez pałeczkę okrężnicy, czy gonarthrosis zamiast zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego.

Mianownictwo grecko-łacińskie w medycynie jest przyjęte prawie we wszystkich krajach z kręgu kultury hellenistyczno-łacińskiej. Jak już wspomniano, w Polsce łacina pozostaje językiem podstawowym w nazewnictwie diagnostycznym i operacyjnym. Po łacinie pisze się rozpoznania lekarskie również w kilku innych krajach europejskich. W tych krajach zaś, w których przyjął się zwyczaj pisania rozpoznań w językach narodowych, takich jak na przykład angielski, czy niemiecki, zdecydowana większość wyrażeń medycznych pochodzi z łaciny. Często przenoszone są one tam bez żadnych zmian lub też tylko odmieniane i wymawiane zgodnie z zasadami obowiązującymi w danym języku, np. łac. myocarditis, ang. myocarditis, niem. Myocarditis. W tej sytuacji, znający mianownictwo łacińskie lekarz w Polsce jest w stanie korzystać z literatury fachowej czy też przeczytać wydaną
w innym kraju historię choroby czy ulotkę informacyjną o leku, znając jedynie pobieżnie dany język obcy.

Duch języka polskiego nie zezwala na spolszczenia wyrażeń łacińskich, gdyż przeważnie nabierają one wtedy charakteru makaronizmów (np. karcynom, miokardyt). Obok stosowania w języku potocznym i w zwykłym tekście pisanym wyrażeń rodzimych, zrozumiałych tylko dla Polaków, istotne byłoby zachowanie w diagnostyce dokumentacyjnej (historie chorób, karty informacyjne) klasycznej terminologii grecko-łacińskiej. Przejście na mianownictwo wyłącznie polskie skazałoby nas na odizolowanie w tej dziedzienie od reszty krajów naszego kręgu kulturowego, a polskim lekarzom groziłby w znacznej mierze wtórny analfabetyzm w odniesieniu do tekstów o treści medycznej praktycznie z całego świata.

Należy dodać, że używanie mianownictwa polskiego ma w stosunku do wielu chorób jatrogenne działanie nerwicorodne. Stosowanie mianownictwa grecko-łacińskiego sprzyja w wielu przypadkach zachowaniu zasady tajemnicy lekarskiej. Sam lekarz natomiast, posługujący się łaciną lub greką, zyskuje sobie miano lepiej wykształconego.
(Piekarz, 1996. Lingua Latina medicinalis, zasady poprawnego formułowania łacińskich rozpoznań medycznych. Kraków)

ŁACINA I GREKA W ANGIELSKIM MEDYCZNYM

Although medical terms in English have been drawn from many languages, a large majority are from Greek and Latin. It is estimated that about three-fourths of English medical terms are of Greek origin. The main reason for this is that the Greeks were founders of rational medicine in the golden age of Greek civilisation in the 5th century B.C. The Hippocratic School and, later on, Galen, (the Greek from Asia Minor who lived in Rome in the 2nd century A.D.) formulated the theories which dominated medicine up to the beginning of the 18th century. The Hippocratics were first to describe diseases based on observations, and the names given by them to many conditions are still used today. Greek language lends itself easily to the building of compounds. When new terms were needed, with the rapid expansion of medical science during the last century, Greek words, or Latin words with Greek endings were used to express the new ideas, conditions, or instruments. The new words follow the older models so closely that it is impossible to distinguish the two by their forms. Such recent words as appendicitis and streptococcus, and many others, do not appear different from the classical terms. The fact is that about one-half of English medical terminology is less than a century old. However, the Greek terms came into the English language via Latin. In adapting the Greek words, the Romans used the Latin alphabet. This generally corresponds to the Greek but there are a few exceptions. Latin was the language of science up to the beginning of the 18th century. Under the influence of the great anatomical work of Andreas Vasalius, De humani corporis fabrica (1543), the terminology of anatomy is almost exclusively Latin.
(http://enjoywords.com/loanwords.html)